Tavla zar isimleri: hep yek, düşeş, şeş beş ve tümü

Yazan: Valentin · Güncelleme: 15 Ekim 2026 tavla zar isimleri tavla terimleri

Tavlada zarlar sayıyla değil, Farsçadan gelen adlarıyla söylenir: bir yek, iki dü, üç se, dört cihar, beş penç, altı şeştir. Hep yek bir bir, dubara iki iki, düşeş altı altı, şeş beş ise altı beş demektir. İki zarın 21 farklı birleşimi vardır ve her birinin tahta başında kullanılan bir adı vardır.

Aşağıda önce altı sayı, sonra 21 zarın tam listesi, ardından çiftlerin oyunda ne anlama geldiği ve kahvehanede duyacağınız öbür tavla terimleri var.

Tavla sayıları: yek, dü, se, cihar, penç, şeş

Zar isimlerinin hepsi bu altı sözcükten kurulur. Bunlar Farsçadaki bir ile altı arasındaki sayılardır ve tavlada bugün de Türkçe karşılıklarının yerine kullanılır.

• Yek: bir.
• Dü: iki.
• Se: üç.
• Cihar: dört. Cehar ya da çar diye söyleyenler de vardır.
• Penç: beş. Kaynaklarda penc diye de yazılır.
• Şeş: altı.

İsimlerde Türkçe sayılar da araya karışır. Altı beşe şeş penç değil şeş beş denir, beş beşe de dü beş. Dört dört ise dört cihar diye söylenir. Bu karışım kulağa nasıl iyi geliyorsa öyle yerleşmiştir ve kuralı yoktur.

Tavla zar isimleri: 21 zarın tam listesi

Listede büyük zar önce yazıldı, çünkü isimler de çoğunlukla büyük sayıyla başlar. Çiftler, yani iki zarın aynı geldiği atışlar, her grubun sonunda.

• 1-1: Hep yek.
• 2-1: Yeki dü.
• 2-2: Dubara. Dü bara diye de yazılır.
• 3-1: Se yek.
• 3-2: Sebai dü.
• 3-3: Dü se.

• 4-1: Cihari yek.
• 4-2: Cihari dü.
• 4-3: Ciharü se.
• 4-4: Dört cihar.

• 5-1: Pençi yek.
• 5-2: Pençi dü.
• 5-3: Pençü se.
• 5-4: Ciharü penç.
• 5-5: Dü beş.

• 6-1: Şeşi yek.
• 6-2: Şeşi dü.
• 6-3: Şeşü se.
• 6-4: Şeş cihar.
• 6-5: Şeş beş.
• 6-6: Düşeş. Dü şeş diye ayrı da yazılır.

Sayıları birbirine bağlayan -i ve -ü sesleri Farsçanın bağlama eklerinden kalmadır: şeşi yek altı ile bir, pencü se beş ile üç gibi okunur. Birkaç isim sırayı tersine çevirir ve küçük sayıyla başlar, yeki dü ile ciharü penç gibi. Yöreden yöreye küçük söyleyiş farkları duyarsınız, ama yukarıdaki biçimler en yaygın olanlardır.

Hep yek ne demek?

Hep yek, iki zarın da bir gelmesidir, yani 1-1. Yek Farsçada bir demektir, hep ise iki zarın da aynı sayıyı gösterdiğini söyler. Çift olduğu için dört kez bir oynanır, toplam dört hane. Küçük görünür ama oyunun başında iki kapıyı birden kapatmaya yeter, bu yüzden erken oyunda sevilen bir zardır.

Düşeş ne demek?

Düşeş, iki zarın da altı gelmesidir, yani 6-6. Farsçada dü iki, şeş altı demektir, düşeş de iki altı anlamına gelir. Çift olduğu için dört kez altı oynanır: tek atışta yirmi dört hane, tavlada atılabilecek en büyük zar. Geride kalan taşları kurtarmak ya da yarışı tek elde kapatmak için beklenen zar budur.

Şeş beş ne demek?

Şeş beş altı ile beşin birlikte gelmesidir, yani 6-5. Şeş Farsça altı, beş ise Türkçedir. Oyunun ilk zarı şeş beş gelirse, en uzaktaki iki taştan biri 24. haneden 13. haneye, kendi taşlarınızın yanına koşturulur. İsim o kadar tanınır ki İsrail'de ve Arap dünyasının bir kısmında tavlanın kendisine şeş beş denir.

Çift zar gelince ne olur?

İki zar aynı gelirse o sayı iki değil dört kez oynanır. Dü se dört kez üç, dört cihar dört kez dört, dü beş dört kez beş demektir. Dört hamleyi tek taşla da oynayabilirsiniz, dört ayrı taşla da, yeter ki her adım kapı olmayan bir haneye düşsün.

Bir ayrıntı: oyunun ilk hamlesi hiçbir zaman çift olamaz. Başlarken iki oyuncu birer zar atar, ikisi aynı gelirse yeniden atılır, ve yüksek atan yerdeki iki farklı zarı oynar. Belirli bir çiftin gelme ihtimali her atışta 36'da birdir, herhangi bir çiftin ise altıda bir. Şeş beş gibi çift olmayan bir zar 36'da iki ihtimalle gelir, çünkü iki zarın hangisinin altı olacağı fark etmez.

Tavla terimleri: kahvehanede duyacağınız sözcükler

Zar isimlerinin yanında tavlanın kendi sözlüğü de vardır. Bir oyunu takip etmek için şunları bilmek yeter:

• Pul ya da taş: oyuncunun on beş parçasından her biri.
• Hane: tahtadaki yirmi dört üçgenden her biri. Taşlar başlangıçta dört haneye dizilir.
• Kapı: aynı hanede iki ya da daha fazla taş. Rakip kapıya taş koyamaz.
• Açık pul: bir hanede tek başına duran taş. Rakip üstüne gelirse onu kırar.
• Kırmak ve kırık taş: açık pulun üstüne gelip onu tahtadan almak. Kırılan taş çıtaya konur ve rakibin iç sahasından yeniden girmeden başka hamle yapılamaz.
• Çıta: tahtayı ikiye bölen orta bölüm. Kırık taşlar burada bekler.
• İç saha: size en yakın altı hane. Bütün taşlar buraya gelince toplamaya başlanır.
• Toplamak: taşları zarla tahtadan çıkarmak. On beş taşı ilk toplayan kazanır.
• Mars: rakip tek taş bile toplayamadan oyunu bitirmek. Mars iki oyun sayılır.

Bu sözcüklerin oyunda nasıl kullanıldığını, hamleden marsa kadar, tavla nasıl oynanır yazımızda sırasıyla anlattık. Daha uzun bir sözlük isterseniz tavla terimleri sözlüğümüz pip, duvar ve katlama küpü gibi ileri düzey kavramları da açıklıyor.

Zar isimleri neden Farsça?

Çünkü oyun bu coğrafyada Farsça konuşan dünyayla birlikte yol aldı. Tavlanın İran'daki adı nerd ya da tahte nerd'dir, ve yek, dü, se, cihar, penç, şeş bugün de Farsçada bir ile altı arasındaki sayılardır. Türkçe tavla bu sayıları kendi diline aldı ve bazılarını kendi sayılarıyla karıştırarak bugünkü isimleri kurdu.

Kuralları bilmek için isimleri ezberlemek gerekmez. Ama bir kahvehanede oturduğunuzda masadan gelen düşeş ya da hep yek sesinin ne anlama geldiğini bilmek oyunun yarısıdır. Başlamadan önce taşların yerini görmek için tavla dizimi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Orion Tavla iPhone, iPad ve Android'de ücretsizdir ve gerçek rakiplere karşı canlı oynanır. Her zar oyun başlamadan önce mühürlenir, oyun bitince herkes orion.arthea.ai/verify adresinde her atışı kendisi yeniden hesaplayabilir.